Karol Markowski  (1890-1949)

(ur. 14 grudnia 1890 w Bronisławiu w powiecie średzkim, zm. 1 stycznia 1949 w Nowym Tomyślu) – kupiec, oficer Wojska Polskiego, uczestnik Powstania Wielkopolskiego, wojny polsko-bolszewickiej i kampanii polskiej 1939 roku, działacz społeczny oraz gospodarczy związany z Nowym Tomyślem. Syn Józefa Franciszka Markowskiego i Stanisławy Elżbiety z domu Rosochowicz. Wykształcenie handlowe zdobył w Miłosławiu, a przed I wojną światową pracował w fabrykach cygar w Badenii i Turyngii. W latach 1910–1918 służył w armii pruskiej, walcząc na frontach I wojny światowej. Został ranny pod Ostrołęką, awansował na podoficera i sierżanta.

Po powrocie do Wielkopolski 10 stycznia 1919 roku wstąpił do 2. Kompanii Batalionu Śremskiego. Początkowo jako plutonowy dowodził plutonem, następnie jako sierżant objął dowództwo 2. kompanii. Po awansie na podporucznika 9 maja 1919 roku został dowódcą 3. Kompanii 11. Pułku Strzelców Wielkopolskich. Walczył na froncie pod Rawiczem, a następnie w wojnie polsko-bolszewickiej, odznaczając się m.in. w walkach pod Kijanowem koło Wilna, gdzie osobiście poprowadził żołnierzy do ataku na bagnety. W listopadzie 1920 roku awansował na porucznika. Do lutego 1922 roku pełnił kolejne funkcje dowódcze w 69. Pułku Piechoty, dowodząc kompaniami i batalionami oraz pełniąc obowiązki referenta wyszkolenia.

Po zakończeniu służby wojskowej związał się z Nowym Tomyślem. W 1922 roku pracował w Domu Rolniczym J. Słomińskiego i F. Mańkowskiego, a następnie przez pewien czas mieszkał i pracował w Opalenicy. W styczniu 1928 roku poślubił Helenę Nitsche. Po kilku latach małżonkowie zamieszkali w Nowym Tomyślu przy ul. 3 Stycznia 19, gdzie wychowali pięcioro dzieci: Krystynę, Urszulę, Józefa, Mieczysława i Andrzeja. Od 1931 roku był kupcem i pełnomocnikiem w należącym do teścia, Romana Nitschego, przedsiębiorstwie Tartak Parowy i Fabryka Maszyn w Nowym Tomyślu, ciesząc się pełnym zaufaniem właściciela. Współuczestniczył m.in. w produkcji form do silosów wykorzystywanych przez okoliczne Kółka Rolnicze.

Był aktywnym działaczem społecznym i gospodarczym. Należał do Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Opalenicy, Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, Polskiego Związku Łowieckiego oraz Stronnictwa Narodowego. Od 1937 roku przewodniczył Sekcji Stowarzyszeń Powiatowego Komitetu Funduszu Obrony Narodowej, a 10 lipca 1938 roku uczestniczył w uroczystym przekazaniu gen. Kazimierzowi Sosnkowskiemu broni zakupionej ze składek FON. W latach 1937–1939 pełnił funkcję ostatniego dyrektora Banku Ludowego w Nowym Tomyślu.

Podczas kampanii polskiej 1939 roku został zmobilizowany do 69. Pułku Piechoty 17 Dywizji Piechoty Armii „Poznań”. Po wysiedleniu wraz z rodziną 8 grudnia 1939 roku do Zawadówki w województwie lubelskim pracował jako księgowy w tartaku i fabryce parkietów. Od 18 sierpnia 1944 do 4 listopada 1947 roku był internowany przez władze radzieckie w obozach NKWD nr 178 w Diagilewie oraz w Griazowcu. Do Nowego Tomyśla powrócił 14 listopada 1947 roku dzięki wieloletnim staraniom żony o jego uwolnienie i zgodę na repatriację. Zmarł 1 stycznia 1949 roku na gruźlicę, której nabawił się podczas pobytu w obozach NKWD. Spoczął na cmentarzu parafialnym w Nowym Tomyślu. 

[źródło: oledrynowotomyskie.pl] https://oledry.pl/karol-markowski-powstaniec/